Ahmed Zewail gba Nobel Prize in Chemistry ní 1999 fún ìwádìí tó lo femtosecond spectroscopy láti wo ìṣesí àwọn kẹ́míkà. Àṣeyọrí náà kan bí àwọn onímọ̀ ṣe ń ṣàkíyèsí ìyípadà nínú àkókò tó kéré gan-an. Ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì nínú ìtàn sayẹ́ǹsì ni, kì í ṣe ìkéde tuntun ní 2026.
A bí Zewail ní Damanhur, Egypt, ní 1946. Ó kẹ́kọ̀ọ́ ní Alexandria University kí ó tó lọ sí United States fún ẹ̀kọ́ síwájú. Iṣẹ́ rẹ̀ mú un dé California Institute of Technology ní 1976. Àkọsílẹ̀ Nobel fi hàn pé ó wà ní Caltech nígbà tó gba ẹ̀bùn.
Femtosecond kan jẹ́ ìdá kan nínú mílíọ̀nù ti ìdá kan nínú bílíọ̀nù ìṣẹ́jú àáyá kan. Nínú àkókò yẹn, àwọn atom lè tún ara wọn tò nígbà tí ìsopọ̀ kẹ́míkà ń dá sílẹ̀ tàbí ń já. Ṣíṣàlàyé ohun ìbẹ̀rẹ̀ àti àbájáde nìkan fi ìbéèrè ìyípadà àárín wọn sílẹ̀.
Ọ̀nà Zewail lo ìtànṣán laser tó ń pé fún àkókò kúkúrú gan-an láti ṣe ìwádìí yẹn. Àkọsílẹ̀ Nobel ṣàlàyé ìdàgbàsókè ní ìparí àwọn ọdún 1980 tó jẹ́ kí a tọpa ìṣesí kẹ́míkà dáadáa. Ọ̀nà ìwọ̀n tuntun ni, kì í ṣe kamera lásán tó ń ya fọ́tò kékeré.
Fún akẹ́kọ̀ọ́, iṣẹ́ náà fi hàn bí ohun èlò ṣe ń yí ìbéèrè tí sayẹ́ǹsì lè béèrè padà. Mímọ̀ pé ìyípadà ṣẹlẹ̀ yàtọ̀ sí ṣíṣàyẹ̀wò bí ó ṣe ṣẹlẹ̀. Ọ̀nà ìwọ̀n tó dára lè sọ ohun tó dà bí ìṣẹ̀lẹ̀ ojú-ẹsẹ̀ di àwọn ìpele tí a lè ṣe ìwádìí.
Ọlá 1999 tún so ìbẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ ní Egypt pọ̀ mọ́ iṣẹ́ ìwádìí àgbáyé. Méjèèjì wà nínú ìtàn náà. Bí a ṣe ń yìn onímọ̀, a yẹ kí a rí yàrá ìdánwò, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àti ìmọ̀ imọ̀ ẹ̀rọ tó jẹ́ kí ìdánwò ṣòro ṣeé ṣe. Ìpìlẹ̀ wọ̀nyí ni àwọn olùwádìí ọjọ́ iwájú nílò.