Apá òkúta tó mọ́lẹ̀ kan ní gúúsù Madagascar yàtọ̀ sí ilẹ̀ aláwọ̀ ọsàn tó yí i ká nínú àwòrán tí NASA Earth Observatory tú jáde ní October 5. Ohun tó dà bí òrùka náà ni Saririaky anorthosite massif. A yà á láti International Space Station ní August 28, ṣùgbọ́n ìrísí rẹ̀ ní ìtàn àtijọ́ púpọ̀.
Anorthosite jẹ́ òkúta tí ó ń dá sílẹ̀ nígbà tí magma bá ń tutù ní abẹ́ ilẹ̀, tí kirisita mineral ńlá sì ń dàgbà. NASA sọ pé ti Madagascar yìí dá sílẹ̀ ní ó kéré tán mílíọ̀nù ọdún 600 sẹ́yìn. Apá tó hàn lórí ilẹ̀ tó kilomita onígun mẹ́rin 100, tó fi ṣeé rí láti òkè.
Ilẹ̀ tó yí i ká fi ẹ̀rí ìyípadà tó lágbára hàn. Ooru àti ìfúnpọ̀ gíga yí àwọn òkúta padà, wọ́n sì fi àwọn àwòrán gígùn tí ń lọ láti àríwá sí gúúsù sílẹ̀. Àwọn onímọ̀ so ìtàn yìí mọ́ ìkọlù àwọn apá kọ́ńtínẹ́ǹtì nígbà tí Gondwana, ilẹ̀ ńlá àtijọ́, ń dá sílẹ̀.
Ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Òṣùpá dá lórí irú òkúta, kì í ṣe pé ohun tó wà ní Madagascar ṣubú láti ojú ọ̀run. Anorthosite tún pọ̀ nínú ilẹ̀ gíga Òṣùpá tó mọ́lẹ̀. Ti Òṣùpá dàgbà ju bẹ́ẹ̀ lọ; ó dá sílẹ̀ ní ohun tó lé ní bílíọ̀nù ọdún mẹ́rin sẹ́yìn nígbà tí erunrun òde Òṣùpá ń dá sílẹ̀.
Nítorí náà, òkúta Ayé lè wúlò fún ìfiwéra nígbà ìwádìí ohun Òṣùpá. Àwọn àpẹẹrẹ Apollo ṣọ̀wọ́n, wọ́n sì níyelórí. Àwọn onímọ̀ tún ń ṣàyẹ̀wò àpẹẹrẹ Ayé tó yẹ láti mọ bí mineral ṣe ń dá sílẹ̀. Ìfiwéra kò túmọ̀ sí pé gbogbo anorthosite Ayé dọ́gba pẹ̀lú ti Òṣùpá; ìyàtọ̀ inú wọn àti ìtàn wọn ṣì ṣe pàtàkì.
Àwòrán náà jẹ́ ìwò tuntun sí ohun àtijọ́, kì í ṣe ẹ̀rí pé òkúta ṣẹ̀ṣẹ̀ farahàn. Ó so àyẹ̀wò ojú ọ̀run 2026 pọ̀ mọ́ ọgọ́rọ̀ọ̀rún mílíọ̀nù ọdún ìtàn Madagascar àti ìtàn Òṣùpá tó dàgbà sí i. Òrùka yẹn ń fi hàn pé ilẹ̀ lè pa ìtàn tó ti wà ṣáájú kámẹ́rà mọ́.