Ana ganin matasa sosai a kamfen da zanga-zangar Yammacin Afirka, amma bayyana a fili ba lallai ya zama samun matsayi a wurin yanke shawara ba. Nazarin Jean Sovon ya duba tazarar da ke tsakanin damar zaɓen shugabanni da samun ainihin damar zama shugaba. Babban hujjarsa ita ce dokar shekaru tana bayyana wani ɓangare ne kawai na matsalar.
Najeriya misali ne mai amfani. Sauye-sauyen Not Too Young To Run na 2018 sun rage shekarun takarar shugaban ƙasa daga 40 zuwa 35, da na Majalisar Wakilai daga 30 zuwa 25. Wannan ya ƙara yawan masu cancanta bisa doka. Amma shi kaɗai bai cire matsalolin da ke tsakanin mai cancanta da samun nasarar zama ɗan takara ba.
Nazarin ya nuna kuɗin kamfen, kuɗin neman tikiti da ikon da ke cikin jam'iyyu a matsayin wasu cikas. Matashi na iya cika shekarun da ake buƙata amma ba shi da kuɗi, dangantaka ko goyon bayan da zai ba shi tikiti. Wannan bambanci yana da muhimmanci: cancanta da damar shiga suna da alaƙa, amma ba abu ɗaya ba ne.
Zanga-zanga tana ƙara wani bangare. Matasan masu shirya ta za su iya tara jama'a, bayyana buƙatu da matsa wa hukumomi su amsa ba tare da riƙe ofishi ba. Amma juya ƙarfin kamfen zuwa wakilci mai ɗorewa yana da wuya idan babu hanyar ci gaba da tsari bayan rikicin farko. Samun gwamnati ta amince da buƙata a titi ya bambanta da tasiri na dindindin kan kasafi ko dokoki.
Daga cikin zaɓuɓɓukan da aka tattauna akwai rage kuɗin shiga takara, tallafa wa matasa da ba su matsayi mai ƙarfi wajen zaɓen 'yan takarar jam'iyya. Kowanne yana haifar da tambayoyi: wa ya cancanci tallafi? Shin yana kaiwa marasa masu ɗaukar nauyi? Shin kujerun da suke nema masu yiwuwar cin nasara ne? Ƙidaya 'yan takara kaɗai ba ta nuna ko za su iya cin nasara da amfani da iko ba.
Ga masu karatu a Najeriya, babban abin dubawa shi ne ko shiga siyasa yana da hanyar kaiwa ga yanke shawara. Rage shekarun cancanta na iya zama muhimmiyar mafari. Don tantance sakamako, a kuma duba tsarin tikiti, albarkatun 'yan takara da aikin waɗanda aka zaɓa. Wannan tattaunawa ce game da wakilci, ba hasashen sakamakon zaɓe ba.